Qısa cavab: biznes analitik biznes problemini həll edir, data analitik isə data problemini. Biznes analitik "hansı prosesi dəyişməliyik" sualına, data analitik isə "rəqəmlər nə deyir" sualına cavab verir.

İki peşənin adı bir-birinə oxşadığı üçün tez-tez qarışdırılır hətta vakansiya elanlarında da. Aşağıda hansı işi gördüklərini, hansı alətlərdən istifadə etdiklərini və hansı halda hansını seçmək lazım olduğunu müqayisə edirik.

Müqayisəli cədvəl

Biznes analitik nə iş görür?

Biznes analitik şirkətin daxili və xarici məlumatlarından istifadə edərək iş performansını artırmağa, riski azaltmağa və qərarları məlumatlandırmağa çalışır. O, maliyyə, satış və müştəri xidmətləri kimi funksiyaları təhlil edir, trendləri aşkar edir və prosesləri yenidən qurur.

Fərqləndirici cəhət: biznes analitikin işi çox vaxt rəqəmlə deyil, insanla başlayır. O, əvvəlcə komandaları dinləyir, problemi anlayır, sonra datanı ona dəstək kimi çağırır.

İT sahəsində bu peşənin ayrıca istiqaməti var İT biznes analitik kimdir yazımızda daha ətraflı izah etmişik.

Data analitik nə iş görür?

Data analitik xam datanı çəkir, təmizləyir, təhlil edir və nəticəni vizuallaşdırır. Statistik metodlar və sorğu dilləri ilə çoxlu məlumat qrupları arasında əlaqələr və modellər aşkar edir.

Peşənin bacarıq tələbləri, maaş aralığı və karyera yolu barədə ətraflı: data analitik kimdir.

Bacarıq və alət fərqi

İki peşənin alət dəsti üst-üstə düşsə də, dərinlik səviyyəsi fərqlidir.

SQL hər ikisi bilməlidir, amma data analitik üçün bu, gündəlik iş alətidir; biznes analitik üçün isə əsas səviyyə kifayət edir.
Excel hər ikisində mütləqdir. Biznes analitik daha çox modelləşdirmə və hesablama, data analitik isə emal və analiz üçün istifadə edir.
Power BI / Tableau data analitik qurur, biznes analitik istifadə edir və şərh edir.
Python / R praktiki olaraq yalnız data analitikə lazımdır.
Proses modelləşdirmə (BPMN, Visio) yalnız biznes analitikin sahəsidir.
Tələb toplama və sənədləşdirmə biznes analitikin əsas işidir.

Maaş və karyera perspektivi

Azərbaycan bazarında hər iki peşənin başlanğıc maaşı bir-birinə yaxındır. Fərq orta və yuxarı səviyyələrdə açılır: data analitiklər texniki dərinlik artdıqca daha sürətli qalxır, biznes analitiklər isə idarəetmə istiqamətinə keçdikcə.

Data analitikin tipik davamı data scientist və ya analitika komandasının rəhbəri. Biznes analitikin tipik davamı product owner, layihə meneceri və ya biznes konsultant.

Hansını seçməli?

Seçim bir sualla sadələşir: sən rəqəmlərlə tək qalmağı sevirsən, yoxsa insanlarla danışıb prosesi qurmağı?

Data analitik seç, əgər riyaziyyat və məntiq səni cəlb edirsə, alət öyrənməkdən zövq alırsan, dərin fokuslanmış iş sənin üçün rahatdır.
Biznes analitik seç, əgər komanda ilə işləməyi sevirsən, böyük mənzərəni görməyi bacarırsan, prosesləri sadələşdirmək sənə maraqlıdır.

Praktikada isə bu iki sahə bir-birini əvəz etmir, tamamlayır. Bir çox şirkət hər iki funksiyanı eyni komandada saxlayır və analitiklər zamanla bir sahədən digərinə keçir. Data analitika bacarıqlarına sahib biznes analitik, hər iki bazarda daha rəqabətlidir.

Qərar verdinsə, növbəti addım praktikadır. Hər iki istiqamət üzrə 0-dan başlayan proqram mövcuddur: Data Analitika kursu data ilə işləmək və analiz aparmaq bacarığını, İT Biznes Analitika kursu isə biznes tələblərini texnoloji həllə çevirmək bacarığını formalaşdırır.

Hər ikisinin təməlində duran sahəni öyrənmək istəyirsənsə: data analitika nədir blogumuzu oxu.

Biznes Analitikası ilə Data Analitikanın fərqi: Hansını seçməli?